Blog – Hoe je als startup Intellectual Property voor je laat werken

Een blog van Gijs van Hoorn, RVO, Adviseur Intellectueel Eigendom Noord-Nederland. Gijs gaf in het BeStart 3 programma een interessante lezing over het octrooi. 

Als duurzame startup is bijna een van de eerste dingen waar je aan denkt: intellectueel eigendom. Hoe zorg je ervoor dat niet iemand anders er met jouw unieke idee of product vandoor gaat? Het is heel verstandig om je deze vraag te stellen en de noodzakelijke maatregelen te nemen. Maar wist je dat je Intellectual Property ook op andere manieren kunt gebruiken? In dit blog leg ik je uit wat Intellectual Property is en hoe je het beschermt, maar ook hoe het je kan helpen om jouw businessmodel nog scherper te maken.

Intellectual property is jouw eigendom

Jouw idee, jouw product en jouw werkwijze verschillen wettelijk gezien eigenlijk niet zoveel van de materialen die je aanschaft of de machines waarmee je je producten maakt. Het is je bedrijfsmiddel, jouw ‘key resource’ en jouw eigendom! We noemen het intellectueel eigendom of Intellectual Property (IP), vanwege de creatieve kant van de mens. Je kunt een intellectueel eigendom meestal niet ‘vasthouden’, omdat het juist gaat om een unieke werkwijze of een creatief idee. Voorbeelden van intellectueel eigendom zijn:

  • een idee dat je uitwerkt, dat concreet wordt en tot expressie wordt gebracht;
  • de merknaam van je bedrijf of van je product;
  • je handelsnaam;
  • een innovatieve werkwijze.

Van je intellectuele eigendom bepaal jíj de voorwaarden waaronder ermee gewerkt mag worden. Soms wordt het automatisch je eigendom, soms moet je dit eerst registreren. Auteursrecht bijvoorbeeld, dat heb je meteen op het moment dat je iets creatiefs ontwikkelt. Denk aan muziek, de layout van een website of een logo. Wel een aandachtspuntje: hoe toon je aan dat jij het was die het heeft gemaakt? Voor bijvoorbeeld een merknaam van je product of je inventieve werkwijze geldt wat anders. Dat moet je registreren. En daarbij geldt, wie het eerst is, krijgt het. Meer informatie over de verschillende IE-rechten vind je op de site van RVO.

Is een octrooi of patent altijd handig?

Dit betekent niet dat je alles klakkeloos moet beschermen met een octrooi of patent (wat hetzelfde is). Nee, je maakt handige keuzes waarmee je bedrijf slim en snel innoveert. Belangrijk is dat het IP jouw businessplan versterkt. Een octrooi op je vernieuwende techniek kost bijvoorbeeld een aardige duit. Kun je de investering hierin terugverdienen door een hogere prijs te vragen? Of gebruik je je technologische voorsprong op de concurrentie, waardoor je je niet hoeft te beschermen en een lagere marktprijs kunt vragen?

Daarnaast wordt van een octrooi de inhoud gepubliceerd. Zo kan iedereen precies zien wat je beschermt en hoe het werkt. De handhaving van je octrooi moet je zelf doen. Er is geen politie of een andere organisatie om jouw recht te doen gelden. Als er sprake is van misbruik of een inbreuk, dan moet je dat zelf signaleren en de nodige stappen ondernemen om het te stoppen. Als het gaat om een ver land, neem China, is dat nog niet zo makkelijk om te doen. En als je het niet handhaaft, heb je niets aan je recht. Wil je hieraan beginnen of kun je het beter geheimhouden?

Bescherming van jouw IP

Door je intellectuele eigendom te registreren, zorg je voor de feitelijke bescherming van jouw IP. Dit kun je doen in de vorm van een octrooi en merk, of je kiest voor het bedrijfsgeheim. In beide gevallen is het zaak om actief maatregelen te nemen. Alleen je mond houden is voor een bedrijfsgeheim niet voldoende. In het geval van een octrooi heb je vaak te maken met een flinke investering, die je alleen wilt doen als je het ook verwacht terug te verdienen. Dat kan op een paar manieren, waaronder de volgende:

  • Je houdt een monopoliepositie op de markt, waardoor je een hogere marge weet te realiseren.
  • Je kunt anderen stimuleren om voor jou deelmarkten te bereiken via een licentie.
  •  Samenwerken met anderen – open innovatie – je brengt je IP in. Dan is heel duidelijk wat jouw waarde is.
  • Het is een onderpand dat handig kan zijn voor het verkrijgen van financiering van een bank of een venture capitalist.

Intellectueel eigendom is dus in de eerste plaats een bescherming voor jou als startup, om ervoor te zorgen dat anderen er niet met jouw unieke bedrijfsaspecten vandoor gaan. Maar je kunt er als startup ook handig gebruik van maken!

Waarom zou je het wiel opnieuw uitvinden?

Ben je bijvoorbeeld bezig met een technische innovatie? Dan wil je vast graag weten of je wel echt de eerste bent. Er is in de wereld al ontzettend veel bedacht en vastgelegd. Dat kun je achterhalen via Google, vakbladen of experts. Maar er zijn ook octrooidatabanken met op dit moment meer dan 100 miljoen publicaties. Hierin zijn werkwijzen beschreven, die je niet via andere bronnen kunt vinden en ze zijn ook nog eens gratis beschikbaar.

Het is slim om deze bron ook te gebruiken, want wie weet of er in Taiwan of Zuid-Afrika een bedrijf is dat precies jouw oplossing al heeft bedacht? Of (worst case) een betere versie. Misschien is het zelfs al op de markt gebracht. Of ze hebben het geprobeerd, maar het is jammerlijk mislukt. Van al deze informatie kun je ontzettend veel leren:

  • Je voorkomt dat je iets uitvindt dat al ontwikkeld is.
  • Je voorkomt dat je inbreuk maakt op IP-rechten van anderen.
  • Je kunt je idee verrijken met bestaande ideeën.
  • Je kunt de informatie gebruiken voor je businessplan en je markt.

Met octrooi-informatie kun je tijdig je businessplan en je innovatieproces bijsturen en je ontwikkelkosten zo effectief mogelijk inzetten. Dus: gebruik het!

Advies nodig over de bescherming van jouw intellectuele eigendom?

Ik help je graag! Neem contact met me op via onderstaande gegevens.

Gijs van HoornGijs van Hoorn
gijs.vanhoorn@rvo.nl
06-31772456

Adviseur Intellectueel Eigendom Noord-Nederland
Octrooicentrum Nederland
RVO – Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

Octrooicentrum Nederland
Octrooicentrum Nederland geeft voorlichting over IP: de vormen, de voor- en nadelen ervan, hoe je slim kunt zoeken in databanken, handig samenwerken en hoe je IP strategisch kunt gebruiken. Dit kan in een gesprek, je kunt workshops bijwonen en we geven hulp bij het zoeken in octrooidatabanken. Dit alles is gratis en onder geheimhouding.

Interview: ‘Zonder BeStart was ik een traditionele adviesorganisatie gebleven’

Begin 2016 waagde BeStart deelnemer Corina Carpentier de sprong. Vanuit haar gevestigde bedrijf Benten Water Solutions begon ze een nieuw initiatief: Sensileau Sensor Platform, dat in 2017 een apart bedrijf werd. Nu, tweeëneenhalf jaar na die eerste stap, neemt haar nieuwe bedrijf een flinke sprong. Met de lancering op 24 september 2018 van een nieuw platform op haar website maakt ze de weg vrij voor een exponentiële groei aan klanten. Een mooi moment voor een interview.

Wat is de missie van je bedrijf?

‘Ik wil iedereen, die iets met waterkwaliteit doet, voorzien van kennis om op een slimme en efficiënte manier waterkwaliteit te meten. Denk aan drinkwaterbedrijven, waterschappen en industrie. Met Sensileau Sensor Platform bied ik eigenlijk een soort van Independer, maar dan op het gebied van sensorproducten. Op mijn website kun je belangrijke kennis over waterkwaliteitsmonitoring en sensoren downloaden, delen en heel veel verschillende complexe producten met elkaar vergelijken’.

De lancering van het nieuwe platform leverde Corina meteen een aantal nieuwe klanten op.

Dat is geen alledaags idee, hoe kwam je hierop?

‘Ik kom zelf uit de advies- en onderzoekwereld en zag dat het aantal verkrijgbare online waterkwaliteitssensoren de laatste jaren enorm was gestegen. Hoewel dit veel mogelijkheden biedt, wordt het tegelijkertijd steeds lastiger om te bepalen welke technologie je waar op welke manier kunt toepassen. Je hebt niet alleen te maken met het meten van waterkwaliteit, maar ook met operationele doelstellingen, een bedrijfsbrede monitoringsstrategie en een bestaande infrastructuur. Er is steeds meer kennis nodig om een weloverwogen keuze te kunnen maken.’

Hoe bied jij die kennis aan?

‘Dat is een flinke zoektocht geweest, waar ik zonder BeStart waarschijnlijk niet uitgekomen was. Onze dienstverlening is grotendeels gebaseerd op een digitale dienst. Ik verzamel kennis over waterkwaliteitsmonitoring en sensoren, die ik deel via een database die op internet doorzoekbaar is. Gebruikers kunnen daar zelf zoeken naar de kennis die ze nodig hebben. Dit doen ze op basis van een creditsysteem. Hoe meer credits je hebt, hoe meer je kunt downloaden. En het leuke is: als je kennis met mij deelt, dan krijg je ook weer credits terug, waardoor je meer kennis kunt afnemen. Met de lancering van mijn nieuwe platform kunnen klanten zelf via de website een account aanmaken, waardoor ik er zelf niet meer tussen hoef te zitten om ze klant te maken.’

Wat voor zoektocht heb je achter de rug?

‘We zijn begonnen als een traditioneel onderzoeks- en adviesbureau. We hadden een beperkt aantal factureerbare uren in een week en waren daardoor niet in staat om te groeien. Doordat ik bij BeStart begon, kwamen we er al snel achter dat we op zoek moesten naar een scalable business model. Een mogelijkheid waarbij we meer klanten konden bedienen zonder dat het ons navenant meer tijd zou kosten. Groeien in dienstverlening zonder te groeien in uren. Uiteindelijk zijn we uitgekomen bij dit creditsysteem.’

Hoe heeft BeStart jou hierbij geholpen?

‘Toen ik bij BeStart binnenkwam, had ik nog geen idee dat ik op dit businessmodel uit zou komen. Ik had veel verstand van de inhoud, maar met het bouwen van een business had ik nul ervaring. Bij BeStart werd ik gedwongen om de zaken helder te formuleren. Hoe stel ik mijn dienst samen? Hoe moet ik dit in de markt zetten? Wie worden mijn klanten? En hoe vind ik die? Ik had de neiging om achter alles aan te rennen wat ogenschijnlijk belangrijk was, waardoor er dus eigenlijk niks gebeurde. Maar door de coaches van BeStart, Frans en Hans, leerde ik de hoofdzaken van de bijzaken te onderscheiden en kreeg ik inhoudelijke lessen over het ondernemen zelf. Door deze focus en ondersteuning werd mijn idee in een korte tijd concreet en kwam ik steeds meer achter het stuur te staan. Dat ging niet zonder slag of stoot.’

Welke hobbels lagen er op je weg?

‘Dat je in het startup accelerator programma zit, betekent niet dat je ineens een pasklare oplossing krijgt. Je blijft zoeken, worstelen en in paniek raken. Op basis van onze eerste BeStart interviews met potentiële klanten, dachten we dat we een reële prijs hadden vastgesteld voor onze dienst. Maar in de praktijk bleek dat bijna niemand het wilde kopen! En daar kwam BeStart weer, die ons dwong om de deur uit te gaan en de klanten te vragen wat er aan de hand was. Doodeng. Uiteindelijk bleek dat de klanten het product wel mooi vonden, maar te duur als ze het maar twee keer per jaar zouden gebruiken. Nu hebben we een model waardoor je alleen betaalt voor wat je gebruikt. Het leuke is dat klanten in de praktijk nog steeds het bedrag uitgeven dat we initieel hadden bedacht, maar dan op een manier die eerlijker voelt.’

Wat heeft BeStart je nog meer gebracht behalve een solide business model?

In de eerste plaats snelheid. De dingen die je bedenkt zijn niet allemaal rocket science, maar door de begeleide systematische aanpak ga je heel gericht op je doel af. Zo ben je niet hapsnap aan het hopen dat je ergens een keer raak schiet. En verder ook een gevoel van saamhorigheid. Als je begint met zo’n startup denk je dat jouw problemen verschrikkelijk uniek zijn. Maar dan kom je in zo’n groepsproces en blijkt dat je met zijn allen in hetzelfde schuitje zit. Dat schept een band.

Je realiseert je dat er heel veel voor jou zijn geweest die met hetzelfde bijltje hebben gehakt en dat er ook heel veel een oplossing hebben gevonden.’

Waarom is het eigenlijk zo belangrijk om snel te gaan? Verandering gaat toch niet over een nacht ijs?

‘Net als bij de meeste startups waren mijn resources zeer beperkt. Naast het optuigen van mijn nieuwe product moest ik mijn huidige broodwinning in de lucht houden. Daardoor kon ik minder tijd in mijn product stoppen dan eigenlijk nodig was. Dat is de reden waarom snel inkomsten genereren met je nieuwe product zo belangrijk is. BeStart is letterlijk een versneller waardoor je misschien wel ergens komt waar je anders niet was gekomen.’

Waar was je geweest zonder BeStart denk je?

‘Zonder BeStart was ik een traditionele adviesorganisatie gebleven. Met een knagend gevoel dat ik het anders had gewild maar niet wetend hoe. Nu heb ik een manier gevonden om het te doen zoals ik wil.’

Meer informatie

Sensileau Sensor Platform

Sensileau Sensor Platform

Nieuwsbericht: The new Sensileau platform is online