Blog: Design thinking in het kort

“Life is too short to build something nobody wants.”

Daarom is het slim om design thinking toe te passen voor het oplossen van problemen. Ik had het genoegen een workshop design thinking te verzorgen voor de startups die dit jaar deelnemen aan het ontwikkelprogramma van BeStart.

Design thinking is een methode om gestructureerd en creatief samen oplossingen te bedenken die werken. Het creatieve proces is iets dat je aan kunt leren. Met de design thinking methode wordt er aan die creativiteit ook nog structuur aangebracht. Een gouden combinatie van werken met je linker hersenhelft én rechter hersenhelft. Door die combinatie is de kans op een succesvolle oplossing groot. Door stap voor stap alle onderdelen langs te gaan weet je aan het einde zeker of het een succes is of dat je zaken moet aanpassen of dat je beter kunt stoppen. Niet fijn om te ontdekken dat je oplossing geen succes is, wel fijn dat je er op tijd achter komt.

Uitgangspunten van design thinking

Design thinking is gebaseerd op een aantal uitgangspunten. Zet de eindgebruikers centraal. Leef je in. In de eindgebruikers, in je stakeholders en in de context. Werk samen, bundel kennis en expertise, durf te doen, doe meer dan dat je denkt, en test zo snel en zo vaak als mogelijk is.
Het proces van design thinking bestaat uit vijf fasen.

  1. Empathie
  2. Het probleem definiëren
  3. Ideeën genereren
  4. Prototype maken
  5. De oplossing testen

Empathie, het zoeken naar empathie, voor alle betrokkenen bij het probleem. Dat gaat van interviews tot veldonderzoek, tot observeren. Alles om de mindset, behoeften en het gedrag te begrijpen. Je moet je volledig inleven.

Op basis van deze input kun je een heldere definitie van het probleem dat je gaat oplossen formuleren. Wat is nou het echte probleem? Dit probleem formuleer je vanuit de mens.

Als duidelijk is welk probleem er opgelost moet worden ga je brainstormen: zoveel mogelijk oplossingen bedenken. Niks is te gek. Massa is het doel.

Uiteindelijk is er een oplossing die de beste lijkt. Hier maak je een prototype van: iets waarmee je zo snel mogelijk en zo makkelijk mogelijk de oplossing kunt testen bij de eindgebruikers.

Het testen bij de eindgebruiker is heel belangrijk. Daarna weet je of je een succesvolle oplossing hebt, of dat je wat geleerd hebt.

Tools voor design thinking

Uittekenen

Voor al deze stappen zijn er tools die je kunt inzetten. Bij tools kun je denken aan een stakeholdermap, persona’s, anologie, cardsorting, … er zijn er teveel om op te noemen. Zo kun je voor elke situatie de juiste tool inzetten. Hier vind je een handige toolset: http://www.designkit.org/methods#filter

Tijdens mijn werk pas ik design thinking met name toe als design sprint. Het woord sprint zegt het eigenlijk al: design thinking in het kort. Meestal toegepast in vijf dagen waarbij je als team vijf dagen volledig gefocust de vijf fasen van het design thinking doorgaat. Het team is samengesteld op basis van de kennis en expertise. Aan het einde zorgen we dat er vijf mensen uit de doelgroep klaarstaan zodat we hen onze oplossing kunnen voorleggen. Hiervoor hebben wij een speciale bus laten maken waarvan de bak is ingericht als huiskamer, waar deelnemers zich meteen op hun gemak voelen. Of wij vinden dat design thinking werkt? Onze creatief directeur schreef er dit stuk over.

Workshop design thinking bij BeStart

Ik vond het geweldig deze workshop bij BeStart te geven. We zijn in vogelvlucht door de methode van design thinking heen gelopen en hebben een aantal oefeningen gedaan.

Een leuke praktische tool die we kort toepasten was de pre-mortem. Een korte methode van slechts vijf minuten waarbij iedereen zich voorstelt: de start-up is een totale mislukking geworden. Iedereen schrijft voor zichzelf op post-its hoe dat kwam. Eén van de zaken die naar voren kwam was bijvoorbeeld ‘Onenigheid met mijn compagnon’. Een terechte zorg, want falen van een startup door ruzie tussen de compagnons komt vaker voor dan je zou denken. Toch een ander beeld bij de oplossingsrichting. Of de één vindt dat hij meer doet dan de ander, of de partner van een van de compagnons vindt dat er nou maar eens gewoon een baan van negen tot vijf gezocht moet worden. Door het daar van tevoren regelmatig over te hebben, volgen er wellicht al oplossingen voordat het problemen kan veroorzaken.

Daarnaast hebben we kort geoefend met pitchen. Door met de eindgebruikers en stakeholders te praten leer je steeds beter te formuleren. Je kan nog zo’n geweldig product hebben, als je het niet op de juiste manier kan vertellen, zodat men snapt hoe geweldig het is, sla je nog mis. Daarvoor is het ook belangrijk dat je je kunt inleven in je doelgroep en stakeholders.

Een andere vraag waar een aantal deelnemers mee bezig zijn is: ik heb wel een oplossing bedacht, maar heb ik het probleem van de klant eigenlijk wel helder voor ogen? Wat is precies de waarde die ik ga leveren? Is mijn oplossing wel scherp genoeg of moet ik een aanpassing doen waardoor het product nog beter aansluit? Ook bij deze vraag kan design thinking helpen. Het is een flexibele, iteratieve methode, waar je niet van voren naar achter doorheen hoeft. De startups kunnen ervoor kiezen om onderdelen van hun oplossing zo snel mogelijk te testen óf om nog een keer de empathie fase in te gaan om meer te weten te komen over het daadwerkelijke probleem.

Ik ben benieuwd hoe het de BeStart startups vergaat. Het is in ieder geval een zeer ambitieuze groep mensen met mooie innovatieve oplossingen. Ik hoop ze binnenkort allemaal in real life tegen te komen!

Over Mireille Stomp

Mireille Stomp werkt als communicatie concepter en strateeg bij theFactor.e. Heb je nog vragen of wil je meer weten over design thinking? Neem contact met haar op via m.stomp@tfe.nl.

Interview: Minder gasverbruik en CO2-uitstoot door aanleg Ecofalt in Groningen

Asfalt. We hebben er allemaal onze positieve en minder positieve associaties bij. Het brengt ons op de plek van bestemming, maar er moet natuur voor wijken. Het kost energie om het te produceren en het is niet een erg duurzaam product.

Drone overzicht Zernike

BeStart alumnus Ecofalt ontwikkelde daarom een duurzaam alternatief voor asfalt, dat in mei 2019 op de Campus in Groningen is aangelegd. Op de weg de Mudden op Zernike, de belangrijkste toegangsweg tot de campus, prijkt nu de innovatieve deklaag Ecofalt Surf 11. Een primeur voor de gemeente Groningen, waar wij als BeStart een steentje aan mochten bijdragen. We spraken erover met Charlotte Slotman, die het Ecofalt met haar bedrijf Abbink Boekelo Wegenbouw ontwikkelde.

Charlotte, kun je ons wat meer vertellen over Ecofalt?

‘Ecofalt is een duurzaam alternatief voor asfalt, dat met een flinke besparing op het verbruik van aardgas en CO2 wordt aangelegd. Dit komt doordat we het koud kunnen produceren, waardoor verhitting van grondstoffen niet nodig is. Bij de aanleg van het Ecofalt in Groningen hebben we een besparing gerealiseerd van 1525 m3 aardgas en 2745 kg aan CO2 uitstoot, wat overeenkomt met het jaarverbruik van een gemiddeld gezinshuishouden.

De materialen die we gebruiken zijn ook vriendelijker voor het milieu. De speciale Ecofalt bitumenemulsie heeft een plantaardige basis, waardoor er veel minder zware bitumen nodig zijn. En de onder- en tussenlaag bestaan voor 90% uit gerecycled slooppuin.’

Wat gaaf dat jullie dit ontwikkeld hebben. Hoe is Ecofalt tot stand gekomen?

‘Ecofalt is een spinoff van ons moederbedrijf Abbink Boekelo Wegenbouw. We zijn er ongeveer zeven jaar geleden mee begonnen, vanuit de gedachte dat de warme asfaltindustrie anders moet kunnen. We wilden koud gaan produceren en met ecologisch vriendelijke producten gaan werken. Dat was flink pionieren.

In 2012 konden we bij de gemeente Enschede een pilot doen, waarbij we ons allereerste mengsel op de weg mochten aanbrengen. Dat gaf ons de gelegenheid om het product in de praktijk te testen en te monitoren. Daarna hebben we weer een aantal pilots gedraaid met elke keer een upgrade van ons product. Uiteindelijk heeft dit proces van trial and error geleid tot een mengsel dat in de basis heel goed is. Het is nu geschikt om breed te gaan uitrollen en we zien dat er ook steeds meer belangstelling vanuit opdrachtgevers ontstaat.’

Wie zijn jullie opdrachtgevers?

Aanbrengen EcoFalt

‘Dat zijn met name overheden zoals provincies, gemeenten en waterschappen. Zij zijn verantwoordelijk voor de aanleg en het onderhoud van wegen in Nederland en moeten steeds meer met duurzaamheid. Ecofalt ligt nu op zo’n 25 plekken in Nederland, waaronder sinds kort de gemeente Groningen. Dat we het daar hebben mogen aanleggen vind ik extra bijzonder, omdat er bij de productie van ons materiaal geen gas wordt verbruikt, in tegenstelling tot regulier asfalt. Op dit moment staan ook opdrachten op de rol met dijkbekleding langs de waddenkust en de provincie Overijssel.’

Is het moeilijk om aan opdrachten te komen?

‘Het is niet makkelijk, omdat we volledig afhankelijk zijn van overheden. Die zitten met hun openbare aanbestedingstrajecten, strakke kaders, wetgeving en regelgeving waar ze aan moeten voldoen. Om te kunnen innoveren, moeten ze vaak buiten de regels omgaan en dat betekent dat ze onder bepaalde bedragen moeten blijven, waardoor het al gauw de stempel van ‘pilot’ krijgt. Het product Ecofalt is inmiddels geschikt om aan de grotere vraag van de markt te voldoen en we zien ook dat er steeds meer belangstelling voor ons product ontstaat. Dat betekent dat we mee gaan dingen in de openbare aanbestedingen, maar daarvoor moeten we met ons bedrijf en product aan een assortiment aan regels, kaders en certificeringen voldoen. Hier ligt voor ons nu de grootste uitdaging.’

Jullie hebben in de jaargang 2018-2019 meegedaan met het BeStart traject. Hoe heeft dit jullie geholpen?

‘Het BeStart netwerk heeft veel deuren voor ons geopend in het noorden van het land. De opdracht bij de gemeente Groningen is bijvoorbeeld via BeStart tot stand gekomen. Verder heeft het traject ons inzicht gegeven in de manier waarop we ons product makkelijker in de markt konden zetten. Onze markt is best lastig, omdat we voor een groot gedeelte afhankelijk zijn van de overheid. Je kunt Ecofalt niet zomaar in de markt zetten en verkopen, zoals bij veel andere startups wel het geval is. Bij BeStart zijn we ons bewuster geworden van de aard en omvang van dit probleem en hebben we richting gekregen in hoe we daarmee om kunnen gaan.’

Wat is je belangrijkste eyeopener geweest?

Aanbrengen EcoFalt

‘Wat me het meeste bijstaat is de Founder’s dream. Om even heel bewust na te gaan: waarom doe ik dit eigenlijk allemaal? Of de Customer Value Proposition: welk probleem van de klant los ik eigenlijk op? Doordat je naar de sessies toegaat, word je verplicht om na te denken over zaken waar je normaal gesproken niet zo bij stilstaat. Je krijgt meer inzicht in de achtergrond van je bedrijf en dat helpt om het helder uit te leggen aan opdrachtgevers.

Tegelijkertijd zijn er ook sessies en opdrachten geweest waar ik zelf minder aan had, omdat ze op ons niet van toepassing waren. Dat is denk ik de uitdaging voor BeStart, om een programma te maken dat een grote gemene deler heeft voor verschillende startups en spin-offs die meedoen.’

Wat wordt de volgende ontwikkeling in het Ecofalt product?

‘We hebben een stevige basis staan, maar uiteraard blijven we ons product doorontwikkelen en finetunen. Om aan de grotere vraag van de markt te voldoen, moeten we in het productieproces een hoop dingen regelen. Daarnaast hebben we de ambitie om ons product volledig circulair te maken. Dus van 90% naar 100%. Daarvoor kunnen we bijvoorbeeld kijken of er nog meer afvalproducten zijn die we kunnen gebruiken, zodat we uiteindelijk een gesloten productiecyclus krijgen.’

Heb jij vanuit jouw ervaring nog tips voor een beginnende startup of spinoff?

‘Voor Ecofalt is de bepalende factor geweest dat we afhankelijk zijn van de overheid. Als dat voor jou ook geldt, houd er dan rekening mee dat zij zitten met wetten en regelgeving waardoor de deuren lang dicht blijven. Zorg er in ieder geval voor dat je ook een andere inkomstenbron én een lange adem hebt.’

Meer weten?

Charlotte Slotman